Matka Królów. Jak być kochaną

Dwa najgłośniejsze utwory Kazimierza Brandysa, których wersje filmowe weszły do kanonu polskiego kina. „Matka Królów” to mikrosaga o warszawskiej rodzinie robotniczej. Autorowi udało się dotrzeć do „jądra ciemności” rodzącego się wówczas nowego systemu społecznego, który – jak w antycznej tragedii – najpierw doprowadza do upadku, a potem unicestwienia własne dzieci. W skondensowanej narracji śledzimy przedwojenne, wojenne oraz tuż powojenne dzieje Łucji Król oraz jej czterech synów, których los zetknął z prostolinijnym komunistą Wiktorem Lewenem. Opowieść doskonale oddaje aurę polityczną późnych lat 50. XX wieku – czasu zawiedzionych, lecz nie przekreślonych jeszcze nadziei. "Jak być kochaną" to poruszająca opowieść o tragicznej miłości z II wojną światową w tle. Gwiazda radiowego słuchowiska, aktorka, protoplastka dzisiejszych celebrytów, w samolocie do Paryża wspomina własne życie – niespełnioną miłość, nienagrodzone poświęcenie w latach wojny, wielką sławę zdobytą przez przypadek – próbuje niejako tym samym dociec odpowiedzi na tytułowe pytanie: jak być kochaną? „Jak być kochaną” w 1962 roku zekranizował Wojciech J. Has (nagroda za scenariusz i główną rolę kobiecą na festiwalu w San Francisco). Zagrali m.in. Zbigniew Cybulski i Barbara Krafftówna, której kreację uznano za jedną z najważniejszych w dziejach polskiego filmu. „Matkę Królów” zekranizował Janusz Zaorski w 1982 roku. Film zdobył aż 15 nagród (m.in. „Srebrnego Niedźwiedzia” w Berlinie). Zagrali m.in. Magda Teresa Wójcik, Zbigniew Zapasiewicz, Bogusław Linda i Adam Ferency. Kazimierz Brandys (1916-2000) Jeden z najwybitniejszych polskich prozaików, także autor scenariuszy filmowych (współpracował m.in. z Andrzejem Wajdą i Wojciechem Jerzym Hasem). Brat Mariana Brandysa. Jego najbardziej znane utwory to m.in.: „Miasto niepokonane”, „Matka Królów”, „Wariacje pocztowe”, „Jak być kochaną”, „Listy do pani Z.” „Wspomnienia z teraźniejszości”, „Nierzeczywistość”, „Rondo”, „Przygody Robinsona”. Nota wydawnicza „Matka Królów” została opublikowana po raz pierwszy w miesięczniku „Twórczość” w 1957 roku (nr 6/1957). Pierwsze wydanie książkowe również pochodzi z roku 1957 (Czytelnik), następne zaś dopiero z 1991 (Offmax). Niniejszą edycję oparto na wydaniu ostatnim. „Jak być kochaną” także po raz pierwszy wydrukował miesięcznik „Twórczość” (nr 10/1960). W wydaniu książkowym nowela ta pojawiła się w tomie opowiadań Kazimierza Brandysa pt. „Romantyczność” w 1960 oraz w 1962 roku (Czytelnik). Wydania kolejne – w zbiorze „Jak być kochaną i inne opowiadania” – 1970 (Czytelnik), 1994 (Wydawnictwo Literackie), 1999 (Prószyński i S-ka). Niniejszą edycję oparto na wydaniu ostatnim. Spis treści Matka Królów Jak być kochaną Posłowie (Damian Strzeszewski)